NABYCIE DZIAŁKI PRZEZ CUDZOZIEMCA
Ustawa o ROD nie różnicuje sytuacji prawnej przyszłych działkowców ze względu na ich pochodzenie czy też obywatelstwo. Nie oznacza to jednak, że obywatel polski, czy też cudzoziemiec, mogą bezwarunkowo nabyć działkę w ROD. Muszą oni spełniać określone kryteria wynikające z ustawy o ROD. W przeciwnym wypadku, zarząd ROD będzie miał prawo odmówić zatwierdzenia przeniesienia prawa do działki, czy też podpisania umowy dzierżawy działkowej z „ważnych powodów”, zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy o ROD.
„Ważne powody” nie zostały wprost zdefiniowane w ustawie o ROD. Możemy je jednak odnaleźć w poszczególnych przepisach ustawy o ROD. Wśród nich możemy wyróżnić: brak ukończenia 18 lat, czy też amieszkiwanie w takiej odległości od działki rodzinnej, która uniemożliwia prawidłowe z niej korzystanie.
Odnośnie cudzoziemców, do takich „ważnych powodów” można również zaliczyć poważne wątpliwości co do dalszego legalnego pobytu cudzoziemca w Polsce. Ma to związek z charakterem tytułu prawnego przysługującego do działki w ROD (dzierżawy działkowej), który jest ustanawiany na czas nieokreślony. Przy czym, posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca na terenie Polski nie powinno stanowić wyłącznej przyczyny odmowy nabycia działki w ROD. Cudzoziemiec przebywający w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy może bowiem ubiegać się o przedłużenie pobytu w Polsce, w szczególności, jeśli pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim.
Zarządowi ogrodu będzie również przysługiwało prawo do odmowy podpisania umowy dzierżawy działkowej, czy też zatwierdzenia przeniesienia prawa do działki, jeśli okoliczności sprawy będą wskazywały wysokie prawdopodobieństwo, że działka będzie wykorzystywana przez cudzoziemca w sposób niezgodny z prawem i przepisami związkowymi, tj. do zamieszkania lub/i prowadzenia działalności gospodarczej. Zarząd ROD będzie również uprawniony do odmowy jeśli pobyt cudzoziemca na terenie RP okaże się nielegalny.
Więcej na ten temat w Stanowisku KZ PZD (ówczesnego Prezydium KR PZD) z dnia 19.07.2017 r. w sprawie cudzoziemców w rodzinnych ogrodach działkowych.
NABYCIE DZIAŁKI PRZEZ WNUKA (ZA ŻYCIA I PO ŚMIERCI DZIAŁKOWCA)
Zgodnie z ustawą o ROD, wnuk może w dwojaki sposób nabyć działkę po babci lub dziadku, będącym działkowcem. Jeżeli, nabycie działki ma nastąpić za życia działkowca, powinien wraz z babcią lub dziadkiem – w zależności komu przysługuje tytuł prawny do działki, podpisać umowę przeniesienia praw do działki.
Umowa taka powinna zostać podpisana w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (uwaga: przedmiotowa forma nie jest tożsama z aktem notarialnym). Po podpisaniu, wraz z wnioskiem o zatwierdzenie przeniesienia praw do działki powinna zostać złożona do zarządu ROD. Szczegółowe kwestie przenoszenia prawa do działki reguluje art. 41 ustawy o ROD.
Natomiast w przypadku nabycia działki po śmierci działkowca (niepozostającego w związku małżeńskim, tj. wdowca, rozwodnika czy też kawalera/panny), wnuk w terminie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia śmierci babci lub dziadka powinien złożyć do zarządu ROD wniosek o zawarcie umowy dzierżawy działkowej. Zarząd ROD będzie miał obowiązek zawarcia z wnuczkiem umowę dzierżawy działkowej, gdy stwierdzi, że:
✓ osoba składająca wniosek jest wnukiem zmarłego działkowca oraz,
✓ spełnia on przesłanki ustawowe do bycia działkowcem
- O ile nie wpłynęło więcej wniosków od osób bliskich o zawarcie umowy dzierżawy działkowej. Wówczas o przydziale działki będzie decydował sąd.
- Umowa dzierżawy działkowej powinna być podpisana pomiędzy wnukiem a zarządem ROD nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia śmieci działkowca, w zwykłej formie pisemnej (uwaga: oznacza to, że nie musi zawierać
podpisów notarialnie poświadczonych ani nie musi być zawarta w formie aktu notarialnego). Kwestie nabywania działki po śmierci działkowca reguluje art. 38 ustawy o ROD. Więcej na ten temat w materiale pt. „NABYCIE DZIAŁKI PRZEZ OSOBĘ BLISKĄ PO ZMARŁYM SAMOTNYM DZIAŁKOWCU”. - Wzory ww. dokumentów tj.: umowy przeniesienia praw do działki, wniosku o zatwierdzenie przeniesienia praw działki, umowy dzierżawy działkowej, wniosku o zawarcie umowy dzierżawy działkowej, dostępne są na stronie internetowej PZD (zakładka PRAWO – WZORY DOKUMENTÓW).
OPŁATY PRZY NABYCIU DZIAŁKI
Zgodnie z § 147 statutu PZD, w roku nabycia prawa do działki działkowiec jest zobowiązany do uiszczenia dwóch podwyższonych opłat ogrodowych tj.:
1) opłaty ogrodowej przeznaczonej na pokrycie wydatków, o których mowa w § 144 ust. 3 pkt 1, podwyższonej o kwotę określoną przez zarząd ROD; kwota ta nie może przekroczyć wartości infrastruktury ogrodowej1 przypadającej na jedną działkę w ROD (zwana potocznie opłatą inwestycyjną) – § 147 ust. 1 pkt 1, oraz
2) opłaty ogrodowej przeznaczonej na pokrycie wydatków, o których mowa w § 144 ust. 3 pkt 5, podwyższoną o kwotę określoną przez okręgową radę PZD; kwota ta nie może przekroczyć 25% minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego w obowiązujących przepisach (zwana potocznie wpisowym) – § 147 ust. 1 pkt 2. Od tej zasady istnieje jednak kilka wyjątków, kiedy to nowy działkowiec będzie zwolniony od obowiązku uiszczenia obu ww. opłat albo tylko opłaty, o której mowa w § 147 ust. 1 pkt 1 statutu PZD (zwanej potocznie opłatą inwestycyjną).
Przy tej okazji należy zaznaczyć, że statut PZD nie przewiduje, aby działkowiec był zwolniony wyłącznie z opłaty zwanej potocznie wpisowym. Nowy działkowiec nie będzie musiał płacić na rzecz PZD obu opłat tj. opłaty, o której mowa § 147 ust. 1 pkt 1 (potocznie zwanej opłatą inwestycyjną) oraz § 147 ust. 1 pkt 2 statutu PZD (potocznie zwanej wpisowym) w następujących przypadkach, gdy:
1) nabył działkę (zamienną) w związku z likwidacją ROD lub jego części,
2) nabył działkę w drodze zamiany praw do działek w tym samym ROD. Co oznacza, że takie zwolnienie nie będzie zachodziło w sytuacji, gdy działkowiec zbył swoją działkę i jednocześnie nabył nową działkę (na podstawie umowy zamiany) w innym ROD albo działkowiec zbył swoją działkę (na podstawie umowy przeniesienia praw do działki), a następnie tj. tego samego dnia albo w terminie późniejszym nabył nową działkę (na podstawie kolejnej umowy przeniesienia praw do działki) w tym samym lub innym ROD.
3) nabył prawo do działki swojego współmałżonka,
4) nabył prawo do działki po zmarłym małżonku.
Interpretację „wartości infrastruktury ogrodowej” zawiera uchwała KR PZD nr 4/XXIV/2018 z dnia 25.10.2018 r. w sprawie interpretacji statutu PZD (BIUILETYN INFORMACYJNY PZD nr 13/2018)
Uwaga: od 1.01.2020 r. minimalne wynagrodzenie o pracę będzie wynosiło 2600 zł. Tym samym, opłata zwana potocznie wpisowym nie będzie mogła przekroczyć 650 zł.
Interpretację „zamiany praw do działek w tym samym ROD” zawiera uchwała KR PZD nr 8/XXIII/2018 z dnia 6 września 2018 r. w sprawie interpretacji Statutu PZD w przedmiocie zakresu stosowania zwolnienia, o którym
mowa w § 147 ust. 3 Statutu PZD w oparciu o przesłankę zamiany prawa do działki (BIUILETYN INFORMACYJNY PZD nr 12/2018).
Natomiast nowy działkowiec nie będzie musiał płacić na rzecz PZD wyłącznie opłaty, o której mowa § 147 ust. 1 statutu PZD (potocznie zwanej opłatą inwestycyjną) w przypadku, gdy nabył prawo do działki po osobie bliskiej (na podstawie umowy przeniesienia praw do działki albo po śmierci działkowca). Natomiast w takiej sytuacji będzie zobowiązany do uiszczenia na rzecz ROD opłaty, o której mowa w § 147 ust. 1 pkt 2 statutu PZD (potocznie zwanej wpisowym). Krąg osób bliskich został zdefiniowany w §5 ust 1 pkt 9 statutu PZD.
NABYCIE DZIAŁKI PRZEZ OSOBĘ BLISKĄ PO ZMARŁYM SAMOTNYM DZIAŁKOWCU
Zgodnie z art. 38 ustawy o ROD, w przypadku śmierci działkowca – niepozostającego w związku małżeńskim (np. kawalera, wdowca, rozwodnika), prawo do działki mogą nabyć osoby bliskie tj. dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa oraz osoby pozostające z działkowcem w stosunku przysposobienia (art. 2 pkt 8 ustawy o ROD).
W celu nabycia prawa do działki po zmarłym działkowcu jedna z ww. osób powinna:
1) złożyć do zarządu ROD wniosek o zawarcie umowy dzierżawy działkowej (wzór wniosku dostępny jest na stronie internetowej PZD (PRAWO – WZORY DOKUMENTÓW). Wniosek powinien zostać złożony w terminie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia śmierci działkowca. Do wniosku powinien zostać załączony akt zgonu zmarłego działkowca. Dla celów dowodowych, osoba bliska ubiegająca się o działkę powinna uzyskać potwierdzenie wpłynięcia wniosku do zarządu ROD w oznaczonym dniu (poprzez uzyskanie pisemnego pokwitowania przez co najmniej 1 członka zarządu ROD – gdy wniosek jest składany osobiście, albo przesyłając wniosek listownie, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru),
2) podpisać z zarządem ROD umowę dzierżawy działkowej. Umowa taka nie może zostać podpisana przed upływem 6 miesięcy od dnia śmierci działkowca. Wynika to z tego, że w tym czasie prawo do złożenia wniosku przysługuje również innym osobom bliskim. Jeżeli inne osoby bliskie nie złożą takiego wniosku, zarząd ROD może podpisać z jedynym wnioskodawcą umowę dzierżawy działkowej (o ile spełnia on wymogi określone w ustawie o ROD). W przypadku zgłoszenia się w ww. terminie kilku uprawnionych, o ustanowieniu prawa do działki będzie rozstrzygał sąd w postępowaniu nieprocesowym, biorąc pod uwagę w szczególności okoliczność, czy osoba uprawniona korzystała z działki ze zmarłym (wniosek do sądu powinna złożyć osoba ubiegająca się o działkę) (art. 38 ust. 3 ustawy o ROD),
3) osoba bliska, która uzyskała tytuł prawny do działki może zostać również członkiem PZD, poprzez złożenie do zarządu ROD deklaracji członkowskiej (wzór dostępny na: (wzór wniosku dostępny jest na stronie internetowej PZD (PRAWO – WZORY DOKUMENTÓW). Przyjęcie w poczet członków PZD następuje na mocy uchwały zarządu ROD,
4) osoba bliska, która uzyskała tytuł prawny do działki w ROD powinna uiścić opłatę na rzecz ROD, o której mowa w § 147 ust. 1 pkt 2 statutu PZD. Z opłaty, o której mowa w § 147 ust. 1 pkt 1 statutu PZD jest zwolniona, (stosownie do § 147 ust. 4 statutu PZD),
5) osoba bliska, która uzyskała tytuł prawny do działki w ROD powinna wziąć udział w szkoleniu organizowanym dla nowych działkowców.
DOPISANIE MAŁŻONKA DO DZIAŁKI
Ustawa o ROD (art. 27 ust.2) stanowi, że tytuł prawny do działki w ROD może przysługiwać jednemu małżonkowi albo obojgu (łącznie). W praktyce występują obie sytuacje. Jednakże pod względem prawnymi i funkcjonalnym zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest, aby mąż i żona posiadali wspólne prawo do działki w ROD.
Do zalet posiadania wspólnego prawa do działki rodzinnej należy to, że:
✓ drugi małżonek niezależnie od współmałżonka ma prawo korzystania z działki na podstawie konkretnego tytułu prawnego;
✓ z prawem współmałżonka do działki w ROD nie wiążą się żadne dodatkowe opłaty (opłata ogrodowa jest pobierana od działki, a składka członkowska – po ½ od każdego małżonka);
✓ współmałżonek, który posiada tytuł prawny do działki jest zabezpieczony na wypadek śmierci współmałżonka tj. nie musi w terminie 6 miesięcy od dnia śmierci małżonka składać oświadczenia woli o wstąpieniu w stosunek prawny wynikający z tego prawa – pod rygorem wygaśnięcia prawa do działki. Z chwilą śmierci współmałżonka, pozostaje przy swoim tytule prawnym;
✓ po rozwodzie, współmałżonek ma prawo współdecydowania, komu przypadnie działka. W przeciwnym razie, z dniem uprawomocnienia się wyroku rozwodowego traci możliwość korzystania z działki byłego małżonka,
✓ ma możliwość uzyskania członkostwa w PZD i udziału w podejmowaniu najważniejszych decyzji dotyczących ogrodu, w tym ma możliwość wpływu na wysokość opłat ogrodowych.
Prawo dzierżawy działkowej do działki współmałżonek może uzyskać w bardzo prosty sposób. Należy złożyć do zarządu ROD wniosek o ustanowienie prawa do działki w ROD, a następnie zarząd ROD powinien rozpatrzyć wniosek i podjąć uchwałę w tej sprawie. Na końcu, zarząd ROD powinien podpisać ze współmałżonkiem umowę dzierżawy działkowej. W celu ułatwienia współmałżonkom nabywania prawa do działki współmałżonka, na stronie internetowej PZD (PRAWO – WZORY DOKUMENTÓW) został opublikowany wzór:
➢ wniosku o ustanowienie prawa do działki w ROD wspólnie ze współmałżonkiem,
➢ wzór uchwały zarządu ROD w tej sprawie.
➢ wzór umowy dzierżawy działkowej ze współmałżonkiem.
NABYCIE DZIAŁKI PRZEZ WSPÓŁMAŁŻONKA ZMARŁEGO
DZIAŁKOWCA
Zgodnie z art. 38 ustawy o ROD, w przypadku śmierci działkowca, prawo do działki może nabyć jego współmałżonek, nieposiadający wspólnego prawa do działki w ROD. Ww. nabycie jest niezależne od ustroju małżeńskiego łączącego małżonków oraz orzeczeń sądowych dotyczących podziału majątku lub dziedziczenia.
W celu nabycia prawa do działki po zmarłym współmałżonku powinien:
1) złożyć do zarządu ROD oświadczenie woli o wstąpieniu w stosunek prawny wynikający z prawa do działki (wzór oświadczenia dostępny jest na stronie internetowej PZD (PRAWO – WZORY DOKUMENTÓW). Oświadczenie to powinno zostać złożone w terminie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia śmierci działkowca. Do oświadczenia powinien zostać załączony akt zgonu zmarłego działkowca. Dla celów dowodowych, małżonek powinien uzyskać potwierdzenie wpłynięcia oświadczenia do zarządu ROD w oznaczonym dniu (poprzez uzyskanie pisemnego pokwitowania przez co najmniej 1 członka zarządu ROD – gdy oświadczenie jest składany osobiście, albo przesyłając oświadczenie listownie, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru). W przypadku złożenia ww. oświadczenia, nie jest konieczne podpisywanie umowy dzierżawy działkowej z zarządem ROD.
2) małżonek, który uzyskał tytuł prawny do działki może zostać również członkiem PZD, poprzez złożenie do zarządu ROD deklaracji członkowskiej (wzór dostępny na stronie internetowej PZD (PRAWO – WZORY DOKUMENTÓW). Przyjęcie w poczet członków PZD następuje na mocy uchwały zarządu ROD,
3) małżonek, który uzyskał tytuł prawny do działki swojego zmarłego współmałżonka zwolniony jest opłat, o których mowa w § 147 ust. 1 statutu PZD,
4) małżonek, który uzyskał tytuł prawny do działki w ROD powinien wziąć udział w szkoleniu organizowanym dla nowych działkowców.
NABYCIE INNEJ DZIAŁKI PRZEZ WSPÓŁMAŁŻONKA
W dniu 9.05.2018 r. Krajowy Zarząd PZD zajął stanowisko w sprawie ustanawiania praw do działki na rzecz współmałżonka. W swoim stanowisku KZ PZD wskazał, że wobec celów rodzinnych ogrodów działkowych oraz funkcji działek oraz braku przepisów prawnych dających uprawnienie jednemu małżonkowi (bez prawa do działki) do przejęcia innej działki – nie małżonka, jak również z uwagi na istnienie konstrukcji prawnej w ustawie o ROD (art. 27 ust. 2) umożliwiającej w prosty sposób uzyskanie prawa do działki współmałżonka, jedyną drogą uzyskania przez małżonka prawa do działki w ROD powinno być jego nabycie łącznie ze współmałżonkiem.
Krajowy Zarząd PZD uznał, że posiadanie przez małżonków tytułu prawnego do dwóch różnych działek w ROD zaprzecza celom rodzinnych ogrodów działkowych, jak i funkcjom działek, które mają służyć przede wszystkim potrzebom rodziny rozumianej przede wszystkim jak mąż, żona i dzieci. Taka sytuacja nie służy również ochronie rodziny i umacnianiu więzi rodzinnych. Ponadto, biorąc pod uwagę duże zapotrzebowanie na działki w ROD, zwłaszcza wśród młodych rodzin z dziećmi oraz niewystarczająca ich ilość (szczególnie w dużych miastach), umożliwienie obejmowania dwóch działek przez małżonków poza argumentami prawnymi, nie ma również uzasadnienia socjalnego i moralnego.
Krajowy Zarząd PZD dostrzegł również, że taka praktyka stanowi zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania ROD. Może bowiem stanowić źródło wielu nadużyć, polegających m.in. na bezprawnym łączeniu przylegających do siebie działek, powiększaniu ich powierzchni, czy też prowadzeniu „handlu działkami”, ograniczającego możliwość uzyskania działek przez osoby niespokrewnione, inne rodziny. Istnieje również obawa związana z dalszym wykorzystaniem kolejnej działki.
Więcej na ten temat w Stanowisku KZ PZD w dnia 9.05.2018 r. w sprawie ustanawiania praw do działki na rzecz współmałżonka.
NABYCIE DZIAŁKI PRZEZ KONKUBENTÓW/NARZECZONYCH
Prawo do działki w ROD co do zasady nabywa się poprzez zawarcie umowy dzierżawy działkowej oraz umowy przeniesienia prawa do działki (po jej zatwierdzeniu przez stowarzyszenie ogrodowe). Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o ROD, stroną umowy dzierżawy działkowej może być stowarzyszenie ogrodowe prowadzące dany ROD oraz osoba pełnoletnia. Umowa może być również zawarta ze małżonkiem osoby pełnoletniej, jeżeli żąda ustanowienia prawa do działki wspólnie ze swoim współmałżonkiem. To samo dotyczy umów przeniesienia praw do działki, które zawierane są pomiędzy działkowcem, który chce przenieść swoje prawa i obowiązki
wynikające z prawa do działki a pełnoletnią osobą fizyczną.
Stroną takiej umowy mogą być również małżonkowie, zarówno po stronie „sprzedającej” (gdy prawo do działki przysługiwało obojgu małżonkom), jak i po stronie „nabywającej” (gdy nabyciem prawa do działki zainteresowani są oboje małżonkowie). Ustawa o ROD (jak większość przepisów prawa) traktuje osoby żyjące w związkach nieformalnych (konkubentów) jako osoby sobie obce. Nie daje im żadnych szczególnych uprawnień, jak również nie ogranicza ich praw (w porównaniu z osobami, które nie są spokrewnione z działkowcami). Konkubenci zatem nie mogą nabyć wspólnego prawa do działki w ROD (tak jak to ma miejsce w przypadku małżonków). Nie mają do nich bowiem zastosowania przepisy ustawy o ROD dotyczące uprawnień osób bliskich w zakresie otrzymywania działki po śmierci działkowca (art. 38) Nie mają do nich zastosowania przepisy ustawy o ROD dotyczące przyznawania działki po rozwodzie (art. 40). Nie przysługują im także prawa związane z nabyciem działki na preferencyjnych warunkach, które przysługują osobom bliskim m.in. zwolnienie z całości lub części podwyższonych opłat ogrodowych pobieranych od nowego działkowca, obowiązujących w PZD (§ 147 ust. 4 i 5 statutu PZD).
Status konkubentów/narzeczonych jest zupełnie inny niż małżonków czy też osób bliskich (zstępnych, wstępnych, rodzeństwa, dzieci rodzeństwa, osób pozostających w stosunku przysposobienia – art. 2 pkt. 8 ustawy o ROD). Związane jest to z celami ROD i działek, które mają służyć przede wszystkim rodzinie, rozumianej w tradycyjny sposób.
ZAMIANA DZIAŁEK W RÓŻNYCH ROD
W celu dokonania zamiany działek przez działkowców z różnych ROD, działkowcy winni podjąć następujące działania wynikające m.in. z art. 41 ustawy o ROD tj.:
➢ dokonać wzajemnego przeniesienia praw do działek w drodze umowy zamiany praw do działek,
➢ udać się do notariusza i złożyć w jego obecności podpisy pod umową zamiany praw do działek,
➢ złożyć do zarządów ROD (właściwych ze względu na miejsce położenia działek) wnioski o zatwierdzenie przeniesienia praw do działki. Można je złożyć osobiście albo za pośrednictwem poczty, firmy kurierskiej,
➢ poczekać na decyzje zarządów ROD. Decyzję o zatwierdzeniu przeniesienia praw do działki (lub odmowie) zarządy ROD powinny podjąć w formie uchwał (dwóch, odrębnych). Uchwały wraz z oświadczeniem (pismem) o zatwierdzeniu lub odmowie przeniesienia praw do działki, zarządy ROD powinny doręczyć obu stronom umowy,
➢ działkowcy tracą prawo do dotychczasowych działek w ROD, a nabywają je do nowych działek w ROD po zatwierdzeniu przeniesienia praw do działek przez obydwa zarządy ROD (z dniem zatwierdzenia przez ostatni z zarządów ROD). W przypadku odmowy zatwierdzenia przeniesienia praw do działki chociażby przez jeden z zarządów ROD ww. zamiana działek nie dochodzi do skutku.
➢ działkowcy, którzy dokonali zamiany działek powinni uiścić na rzecz ROD właściwych ze względu na położenie nowych działek, opłaty ogrodowe, o których mowa w § 147 ust. 1 pkt 1 i 2 statutu PZD, o ile nie zachodzą wyjątki określone w § 147 ust. 1 pkt 4 i 5 statutu PZD. Dodatkowo w przypadku zamiany działek pomiędzy osobami obcymi – powinni zapłacić do urzędu skarbowego podatek od czynności cywilnoprawnych, chyba że przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych stanowią inaczej.
➢ w wyniku zamiany działek, strony umowy nie tracą członkostwa w PZD. W związku z tym, nie muszą składać do zarządów ROD deklaracji członkowskiej. Jednakże, zarządy ROD, które dotychczas posiadały deklarację członkowską powinny ją przekazać do właściwych zarządów ROD – niezwłocznie po zatwierdzeniu przeniesienia praw do działki.
➢ działkowcy, którzy dokonali zamiany działek nie muszą brać udziału w szkoleniu organizowanym dla nowych działkowców.
Wzory ww. dokumentów tj. umowa zamiany działek, wniosek o zatwierdzenie przeniesienia praw do działki, uchwała zarządu ROD w tej sprawie oraz oświadczenie zarządu ROD o zatwierdzeniu przeniesienia praw do działki, dostępne są na stronie internetowej PZD (zakładka PRAWO – WZORY DOKUMENTÓW).